Hek met moster nie suer as. Ken jy die uitdruk? Mens sê dit dikwels wanneer hulle nie uit kies kan: beide opties is slecht, en daar is geen verskil. Maar waar kom die strange vergelyking vandaan? Waarom het wortels die simbool van onvermydelikheid geword? En wat is die verhaal wat agter dié tuinmetafoor lig? Latie soek, soos die beste etymoloë.

Botanika van die stryd: waarom net hek en moster?

Op die eerste blik, hek en moster is verwants. Beide is van die koolfamilie, beide is pries, wortels, winter, en kruidy. In die smaak — nie suiker nie, dit is seker. Maar in daardie is die salt: die Russiese boer in die 19de eeu het die verskil goed geken. Hek is pries tot die Tran, moster is bitter en stingend. Hulle is in verskillende etensware geplaas: hek — by vlees, saus, moster — by okroska en saal. En stel ons in: as jy word aangebied om of rye brood met hek, of rye brood met moster. Beide is skerp. Beide kom in die neus. Dus die spreekwoord: hek met moster is gelykstaande swaar, wanneer die siel suiker wil.

Eerste betekenis: nie net nie, maar beide slecht

Die klassieke sin van die frase is die keuse tussen twee ewe ongewenste dinge. Voorbeeld: “Gaan jy in oorlog na Voronezh of na Norilsk?” — “Ja, hek met moster, beide opties is ballingskap.” Of in 'n debat oor kandidate: “Ivan is 'n dief, Petrow is 'n bedrieger.” — “Hek met moster, daar is nie iemand om vir te stem nie.” Maar daar is 'n nuans: soms word die frase gesê nie oor swaak, maar oor onverskilbaar. Soos in 'n anekdote: “Hoe verskil hek van moster?” — “As jy dit nie weet nie — dan nie.”

Tweede betekenis: verwarring en klets

'n Ander laag van sin is die mengsel van onmengbare dinge. “Gevorm hek met moster” beteken dat jy chaos gemaak het, gemengde konsepte, feite, dinge. Byvoorbeeld, as 'n leraar sê: “Jy het in jou opstel Dostoevski met 'n detektief en citate uit reklame gemeng. Dit is hek met moster.” Of in 'n gesprek: “Hy het me soveel vertel — hek met moster, nie waar nie, nie leug nie, maar 'n soort okroska.” Dit betekenis is soos “winegret”, maar met 'n toon van verontwaardiging: winegret is eetbaar, maar hek met moster nie.

Waar kom die frase se wortels vandaan: in die tuin of in die krot?

Daar is 'n versie dat die spreekwoord vandaan kom uit die tampie-kultuur. In oue drinkhuise is erewykse gegee: hek met uis en moster met kwaskoek. As 'n gast bestel het “iets om te ete”, en daar was geen vrye etensware beskikbaar, het hy dié selfde paar aangebied. Van hier is die ironie veral: die keuse as tussen hek en moster. Maar taalhistoriese mense twyfel: die frase is nie in skriftlike bronne van die 18de eeu nie. Maar in Dal se woordeboek (1860-er jare) is dit reeds. Dal bring: “Hek met moster nie suer as, maar satan nie lig as.” Dus by daardie tyd was die spreekwoord reeds 'n klassieker.

Lewendige voorbeelde uit letteratur en kinematiek

By Tsjechof in die verhaal “Toska” sê die koetsier Ion: “Hek met moster — alles is een.” Hy praat oor sy verdriet, oor sy seun, oor die afwykings van die passasiers. By Ilf en Petrov in “Goudene kalb” klag die personages oor die keuse van woonruimte: “Hek met moster, beide is hokke.” En in die Sowjetse film “Liefde en goue” sigh die oma: “Wys vir Vasili of vir Petra? Hek met moster — beide drink.” Die frase is lewendig. Sy het enige kuns gemaak en sovok, en die negentigerjare oorleef. Omdat die situasie van 'n onvermydelike keuse het nie verdwyn nie.

Vergelyking met ander tale

Die Engelse sê: “Six of one, half a dozen of the other” (ses van een, polldozen van die ander). Die Duitsers: “Das ist gehüpft wie gesprungen” (dit is so gepryg as gesprong). Die Fransmanns: “Bonnet blanc et blanc bonnet” (wit kolp en wit kolp). Niemand het hierdie tuin-agressie. Maar die Russes het dit. Hek en moster is nie net neutrale voorwerpe nie. Hulle het 'n karakter: skerp, edel, en onvermydelik om te swieel. Dus bring die frase nie net die sin “niets goeds”, maar ook 'n ligte verontwaardiging: “Op again jy het me voor hierdie dwaas keuse geplaas.”

Hoe om nie te verwar met soortgelyke spreekwoorde nie

Daar is “hek met moster nie suer as”, dit is dieselfde frase, maar hervorm. “Gooi met 'n adem” — oor ligtheid. “Fik met hom” — oor neersieting. Maar “hek met moster” — spesifiek oor die vergelyking van twee kwale. Miskien nie met “duivel nie so eng as hy vertel” nie. Daar is 'n ander: blykbaar gevaar en ware. By ons is beide opties regtig slecht. Alledaagse voorbeeld: jy moet na jou datsja gaan deur 'n files op die MКАD of deur 'n gebreekte brug. Hek met moster. In die files drie uur, op die brug twee met die risiko om te vertrappel. Kies enige.

Waarom sterf die frase nie uit nie

Vraag jy self: Wanneer het jy die laaste keer “hek met moster” gehoor? Moontlik gister. Die frase is lewendig, omdat hy energie het. Hy is grof (dank aan die woord “hek”, wat oor die rand van 'n vloek balanseer). Hy is spesifiek (die beeld van die twee wortels spring in die herinnering). Hy is emosioneel (ligte woede van die onmogelikheid). En hy is eie, huiselike, nie die Engelse “halfdutzins” nie. As Russe nog steeds voor 'n keuse tussen twee swaak opties staan — “hek met moster” sal by ons bly.

Soos jy gesien het, is die frase nie oor gewasse nie. Dit is oor lewe. Wanneer jy op werk twee ontbindings moet kies. Wanneer in liefde — twee bedriegers. Wanneer by die verkiesing — twee populiste. Hek met moster, heer. Kies wat skerp is, of wat bitter is? Ah, ja — gelykstaande. Soos dat is die hele spreekwoord. Maar as ons dit gesê het, het ons op die siel iets ligter gevoel. Omdat ons taal woorde gevind het vir onmoed, en van hierdie onmoed is bijna onvermydelik.

Permanent link to this publication: